سرخ گل، سیم خاره و زندان

 

فهرست

1 = بهار                   5         13 = اسپاهان            27

2 = تشنگی                7         14 = دل تنگی           29

3 = رویش                9         15 = زمستان             30

4 = شکوی الغریب1   11        16 = خروس             32

5 = جنتی در راه        12        17 = فصل بد            33

6 = درمان                14       18 = تفکر                 35

7 = کوچه های باد      15       19= اجاق                   36

8 = خاضعی             17       20 = شکوی الغریب2    38

9 = سفر                  19       21 = چشم در راه          39

10 = طرح              22        22 = سگ غربتی         40

11 = مادرانه           23        23 = شکوی الغریب3    45

12 = ساوه              25        24 = مزلقان                46

                        25 = اصطلاحات  54

بهار

گلبوته های خار

بر سر دیوار خانه خواهد رُست

دوباره چلچله ها به طاق مهتابی

با آن چنان ترنم عاشقانه خواهد خواند

که باغ پر بنفشه خواهد شد.

تو غم مخور که بهار با تو خواند ماند.

اگر چه راه کوچه

                  همیشه رو به بن بست است

و نبض چهار سوق محله

در کف قواد.

تو زلف میفشان که خرمگسان

به باد فتنه خواهد رفت.

اگر چه صولت سرما

سمنت حوض را شکست و با خود برد

و چشمه های گوارا و روشن آمال

به انجماد عزاداری و عزا رفتند

فواره ها همیشه می خوانند

فواره ها همیشه جاویدند

و سرخ جاری ماهی

کلاغ سرما را

ز پشت بام خانه خواهد رُفت.

تو غم مخور که بهار با تو خواهد ماند.

تشنگی

در تن سوخته و تفته ی دشت

حسرت آب

یکی موج سترگ

باد خنیاگر و رقاصه

                         همه خار بُنان

صولت زنگی ماران

همگی پشت به پشت.

تشنگی

تشنگی جرات رُستن

ز تن سبزه بُرید

تشنگی

زخم به درد آمده خاک درید

تشنگی دست تبردار و درخت

تشنگی

سبز درختان همه دشت چرید.

ابر تشنه

         بر فضا

                  چنان

                        چیره

کز هجوم غمش

سرای من تیره

زآب آن جهان چو اقیانوس

ماهیانش ز تشنگی خیره

ماهی من

درون تنگ بلور

خسته از عدن و سور نورانور

تشنه زآب های اقیانوس

حسرت آب های دورادور.

رویش

هر چند آیه های بلند درد

بر ستون های نحیف جسم

ناگسسته تکرار می شود

آرام و بی صدا

در ضرب شلاق سوز و برف

خاصیتی است

که بهار را مژده می دهد.

زخم هر تازیانه خنجری است

که به سُوهان صبر تلخ

برنده می شود.

چشم آینه است

دیدن وارونه ی جهان

عینک لوچ حماقت است

احساس تفرقه در داس و رویش بهار.

ایلغار درختان سبز ثور

در ضرب کلاغان ز اوج چوب

زمستان دیگری است

تا بهار خانه را گرم تر کند.

شکوی الغریب

عشقی که چنین در رگ و پی می دودم

بوی انسی است که در بدر می بردم

او پیرهنی زآتش است بر جان و تنم

من سوخته او ز تشنگی می کشدم

آن کس که رخش ماه و چراغم باشد

حرف و سخنش لاله و باغم باشد

در مکتب او ادب دو زانو بزنم

تا مُهر لبش نشان و داغم باشد

جنتی در راه

چرکابه های بزرگترین انفجار بدن

در پای آینه های تِرک خورده ی زمان

هفده مرتبه

در سی صد و پنجاه و شش نوبت

فریاد می زنند:

“ای اشرف مخلوقات

                       وای معجب موجودات

گرامی باد جنتی که در راه است.”

آیات آسمانی در باد

بر گوش های خسته افلاک

تهلیله های اعدام است

تا که شام آخر را

مادران بی شوهر

در جام مفرغی دست های پینه بسته ی بی جان

دریوزگی کنند

از جیره بهشتی خیرات.

“گرامی باد جنتی که در راه است.”

آشفته اندرون

در مدار سخت بیضی شکل

غبار خرد زمین

در مدار آفتاب سرگردان

فریاد می زند:

” آهای گالیله های کوچک محزون

فرو کنید

میخ طویله های عیسی را

تا آرامش بهشتی در راه.”

درمان

شاخه ای خشکیده ام اسرار زرتشتی کجاست

کومه دل ها فسرده آب آتش زا دواست

رایت آن خوب دستان ها بمرد افسانه شد

چرمی از آهن سرای پیر آهنگر سزاست

توسن سرکش به زخمی در طویله مانده است

رعد و برق گردنه کوه و بیابان ها غذاست

قامت استاده را درنده خو طوفان بکُشت

بهر تنگی های دل خوش سرو آزادی کراست

جام دل تیره نماید جلوه ی روی خوشش

حمله ای خونین به میدان های طراری رواست

نور امید از دو چشم جان مسکین می رود

تندری از دوزخ خشم آفرینان کیمیاست

کوچه های باد

در کوچه باد است

                     که می تازد

و می نالد

جسدهای شریف برگ

در لفاف ورق پاره های روزنامه

با تیترهای مرتب اعدام.

در کوچه های باد

سگ مصروع ماچه ی هرزه است

که ساز صوتش را

با التهاب ماچگیش

هم آواز می کند.

در حفره های تاریک و تو به توی شکنجه

                                          و تعزیر

تلفیق و همنوائی درد است

که در دهان به چرک درنشسته ی زخم

غنچه می بندد

و درخت پر صلابت دست است

                                      که شاخه می پیچد

شاید که شولای ژنده خورشید

بر قامت طلوع

ترمیم شود.

خاضعی

چه فروتنانه

به مرگ نیشتر می زند

آن که

سپر از کودک برآورده بود

                                 و خنجر از حافظ.

“آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند…”

مرگ

درنده خوی و دژم

در هیبت لاشه خوار پیر

در حلقوم وی

آویخته بُد مخلب.

“اکنون که پرده دار به شمشیر می زند همه را…”

کودک از بطن گاهواره

آواز می دهد:

“نه!

خورشید را از رفتن چاره نیست

چشمه را از گفتار

پس بخوان

و جاری کن

             خون آفتاب را در رگ زمین.”

بهار بی تو پشت پنجره می ماند

زمستان اما بر قدوم مبارکت

هزار دسته گل سرخ

نثار خواهد کرد.

 

سفر

           برای شهیدان 62

تنها دختر خانه ی ما

خواهر کوچک من

وقتی از روضه خوانی و فاتحه ی اهل قبور

                                          شب جمعه

                                        بر می گشت

هم چو درنا که به بوی خنک صبح نسیم

                                    آغشته شود

هم چو قوئی که به بوی سفر آشفته شود

بوی ترد و نفس گرم شهادت می داد

بوی لطف و لطافت می داد

بوی شقایق می داد.

سر سفره خالی غذا

بعد هر سرفه سل

و تف دود جگر

توی خاکستردان چپق

پدرم می گفت:

” او شهید است. شهید.”

مادرم لب گزه می کرد و خفه

دم گوشش می گفت:

” پیش این دختر از داغ شده…”

پدرم زانوی غم را جمع می کرد

سرش آرام به زانو می خفت

سُفره هم جمع می شد

خواهرم زیر لبی می گفت:

“این شهادت کامل نیست

هر شهادت

شب و شام غریبان دارد

هر شهادت

سفری بهر اسیران دارد

هر شهادت باید تا به آخر انجامد.”

مادر تکبیره الاحرام نمازش را بست

پدر دست به زانو خوابید

خواهر در پستوی تهی را بست.

در خانه به ضرب لگدی

از پاشنه اش می شکند

مردی از بیخ گلو

با صدائی دو رگ از دود و اذان

اسم مرا می خواند

مرا می نامد

و به ما فحش فراوان می گوید.

پدر از خواب درهم شده پر کابوس

مادر از رکعت پیشین نماز

خواهر از هق هق آرام و خفه

اسم من توی حیاط.

صدایی از بهم خوردن چند تکه فلز

آوار فرو ریختن بامی چند

گریه ی آلوده ی فریادی دور

و آغاز سفر.

طرح

مناره ای در باد

قارچ ها رُسته بر تخت پهن

گل گیلاس پشت نرده ی آهن

کلاغی نشسته بر سبز چمن.

مادرانه

              برای عذار خانم

در ظلمت فرا رونده ی جاوید

هفت خواهرانند

                  که نعش خورشید سوخته را

می کشند به دوش

اگر در آسمان تیره نوری هست.

ناهید مهربانی ها

با دامنی به ظلمت آجیده

بر شیشه های شکسته ی دریچه

قاب می شود

اگر امید سرپناهی هست.

واپس مکش

چیزی مگوی

تنها نگاه کن

نگاه تو رمز آتش است

ساوه

به خاک کهنه

سلامی دوباره خواهم داد

و طُهر مادرانه ی آب های جاری را

به زمین داغ خورده

سجده خواهم کرد.

نوید قطره ی باران

به التهاب دانه ی خرد

نسیم سبز سحر

بر دریچه خواهم رُست.

به انتظار شور زمین

به پنجه ی آیش

شراب شربه ی باران سبزه خواهم داد.

سلامی دوباره خواهم داد

به کهگل کوچه های خاکی باد

به تند باد زمین های شوره ی افلاک

به تیغ رُسته بر صلابت چینه

به آب خاکی فیروزه رنگ گنبد جمعه

به مرغک میدان

به مرغک جمعه

به مزلقان سقایت

                   به رنگ خون غروب

به آب های عزادار قره چای

به زاری تلخ چشمه های شورآبه

به آب های سه گانه

به شهر سه آبه

به ساوه

سلامی دوباره خواهم داد.

اسپاهان

آبی

از آب های اطلس لاهوت.

زردها

از طلای ناب خزان.

رنگ فیروزه

یاس چشم قربانی.

این چنین رنگ می نماید اسفاهان.

رنگ ها سکوت خفته ی ایام

حرف های نهفته در سینه

آه لب های داغ ماسیده

رنگ ها خروج خاکی درد است

رنگ رنگ است

                     شهر اسپاهان.

سیل گل های جاری از هر سو

نقش مینوی جاودانه ی دستان

یادگار باغ نوشروان

نقش های مادرانه گنبد

در کنار درد فواره وار پدر

نغمه های ناسروده ی دل

یا سخن های ناشنوده ی اعصار

این همه

خود تجلی انسان

در بلندای برکه افلاک.

رنگ درد است شهر اسفاهان.

دلتنگی

پیش ازین که لاشه خوار سیاه

بر شاخه های باغ بنشیند

تا لحاف ماتم یلدا

خلعت بیدهای گیسوفشان شود

از چراغ روشن رز بن

تا زیر زمین های ساکت کاشی

راهی به طول یک خلسه

به صافی جذبه.

تا پیش از آن که غراب

از پله های درخت بالا توان رود

تو می توانستی

نیشابور را و گیلان را

با قناری لب ها

به ترنم درآوری

در کوچه باغ  خیس اقاقی ها.

زمستان

این چنین که گون ها و تنگس پیر

جرقه های سرخ بهاری را

                              با جان نگاه می دارند

باغ را چه می شود

که غنچه دهن وانمی کند

و کوکوی انتظار

تعزیتی چنین دلگیر

با گیسوان پریشان بید رشته می کند.

گر چه بهار

بر در و دیوار کوچه نعره می زند

از برگ ریز سبز

احساس می شود

بوی تعفن بیداد مهرگان.

سنگ است و سار

و زوزه ی یک بند لاشه خوار

تا پیغمبران شوم پائیزی

قبای ماتم خود را

در صحن و سرای باغ

به چرخش درآورند.

خروس

اگر چه برج زمان

با مدار گرینویچ

                   کوک است

خروس ده زنده است.

خروس ده زنده است

تا میزبان

ضیافت شغالان را

شکسته بیل دهقان است.

فصل بد

فصل بدی است

سال در خبیثه می گردد

پنج گانه های مسروقه

در انکسار اثیری ایام

پنجاه هزارگانه می شود.

آه ای عزیز

به کوه اعتماد مکن

این فرهاد کش

دیری است

بند نافش را

با خسرو شیرین بریده است.

نه به دشت هم اعتماد نکن

خوشه های سبز جوان

با داس عتیقی فولاد

سیگار حشیش می پیچند.

به اعتماد هم اعتماد مکن

معصومیت مادرانه حوا

خفتن بر شانه های شیطان است

در انتظار حلول لحظه ی انزال.

تنها تو خویش را باورکن

و زانوان خسته ی خود را

ستون قامت کن

تا گردنه

یورتمه ی سواران را

و دشت بیل دهقان را.

تفکر

دمب اشکنک ایستاده بر لب

                                 برکه

پای چپ را به زیر پر

                           نهان کرده

گردن اما

           خمیده بر شانه

می نگرد در آب

                   عکس سرو بشکسته.

اجاق

بیهوده دستان خسته

                       سایبان

                               دیدگان

                                      بسته می شود

چندان که در نگری

مردمان چشم

غرق سراب ریگزار مرده می شود.

با دشت سوخته

                  رمزی نمانده است

تا کلاغ  سخت سماجت را

در انتظار واپسین نفس

                           شکسته ی توسن

به یاسی بدل کند.

در خلنگزار لهیده

ماری نیست

تا فرسایش هزار ساله را

بر انیاب تلخ خویش

فریاد برکشد.

” ز انکسار آفتاب خیال است

                                  باغ خرم گنبد

به سوت کور خالی خلوت

                              پی چراغ مگرد.”

تنها نشانه های اجاقی خرد

که از سرمای اندرون

به وحشت درآمده است

هرم بدن های تفته را

در لایه های اساطیر خاکسترهای سرد

پیگرد می شود.

دریغ

باد است و گوگلان

نشسته بر سر خارزار درد.

شکوای الغریب 2

خانه گوری است سخت و ظلمانی

چینه ها چاه باژگونه پنداری

کس نکوبد در سرای به هیچ

چون که تنهاست مرغ ویرانی

از پشت دوتا نباشدم عار و غمی

قد همگان شکست آورد و خمی

سنگینی بار پر کاهی است به کار

آوار بلند خفت است اسباب کمی

چشم در راه

این چنین که در

بر پاشنه انتظار می چرخد

در چشم به حسرت دوخته ی منتظر

دریغ و درد

سرشکی است دائمن باران

بر شیارهای شوره ی منظر

جائی که عشق

به قاب درنشسته چشمی است

در انتظار کوری ناظر.

آه ای چاه درد

ای انفجار قله ی حسرت

چگونه بر این شوره زار دل بستی؟

سگ غربتی

غربتی سگی مغرور

که آواز خوشش قبیله را نگه می دارد

از کوچه خاک آلوده می گذرد

کفش های نُک تیز پاشنه خوابیده اش

بر سنگ ریزه ها

نغمه ای ملکوتی را زمزمه می کند:

“نردبان ارتفاع محدودی است

بر آسمان برآ!”

چه دست هائی

که پنجه در فولاد می کند

و اسکلت های آهنین

با ارتفاعی چه نا باور

بر سینه ی آسمان جوش می کند

و ارتفاع هر چه فراتر

ریسمان بندبازان است

                          دستانش را

دریغا پای و آواز سنگ ریزه ها:

“بر آسمان برآ

نردبان ارتفاع محدودی است.”

آه ای نیای صعودها و پرواز آدمی

یاقوت انارهای کوچه مان

با کوره دهان تو ذوب می شود

سفیر سوت تو

روبنده از مهتاب های کوچه خواهد برد

و کودکان بالنده

خطوط چهره ی ترا سرمشق می کنند

تا انتظار نان

بر سفره های بی صاحب

بوی ترا

با بهار گندم زار تاخت می زند.

درنگ تو بر خاک چه سنگین است

بر آسمان برآ

بر آسمان برآ و دل یکی کن دریا را

با ابرهای باران زا

تا شوره ها بر گل نشینند و

مرداب ها غرق نیلوفر شوند

پای بند سنگ ریزه رها کن

که ارتفاع خاک

نردبان محدودی است.

شام از پرده ی مشبک آهن

فرود می آید

برق چشمانش

-دریائی از مهربانی و غیرت –

رنگ غروب می گیرد.

اگر چه از اوج اسکلت های آهنین

الکترودهای سوخته

ستارگان خاموش اند

در فراز ظلمت شب کوچه

دستان پُرش ستاره باران است

و برق چشمانش

رنگ و لعاب سفره ی بی نان

تا اشنوی نا مرغوب

دود درونش را به ارتفاع محدود

                                      فوت می کند.

غربتی از کار می آید

بر تخته روان اشک ها و آه

بر انتظار دختران معجر پوش

و حسرت کودکان بالنده.

غربتی از کار می آید

بی بوی نان و سبزی همراه

با ساطور سقوط

بر استخوان های شکسته ی سینه

و آوای شگرف چشمانش

که هنوز هم ارتفاع خاک

نردبان محدودی است.

کفش های نک تیز پاشنه خوابیده

پیراهن گشاد چینی باف

شلواری از کتان آبی رنگ

همراه قوطی سیگار

در انتظار بوی عرق

بوی کار

شب را کنار اسکلت آهنین

خواهد خفت.

غربتی از کار می آید

چوب دستی در دست

استخوان هائی شکسته در سینه

و اشنوی نامرغوب بر لب

تا دود درونش را

با ارتفاع محدود فوت می کند

غربتی بیکار می آید.

شکوی الغریب 3

بهارا آمدی در کوی و برزن

گرفتم رُسته گل بر پشت روزن

چه سود آخر که این جا خار ماتم

گرفته دامن هر مرد و هر زن

بهارا دیدمت در کوی رنج جاوید

میان خشم و خون برق تو تابید

دگر اکنون کجا خواهی تو خندید

که مشت از سردی سندان بنالید

بهارا خاک راهت لاله بیز است

ز درد و داغ مردم ناله خیز است

نگه کن پا بنه بر روی سبزه

که آه مادر تابیده تیز است

مزلقان

           برای گیتا علی شاهی

می کشد پنجه بر پنجره ام باد به خشم

پر هراس است دل از لرزش شاخ

بختک ظلمت شب

                     یک سره افتاده به دشت

“درورک” پیدا نیست

“سرخه ده” غرقه خواب است

                                 به پای “هندس”

صادق صبح

سر رنگرز استاده به تردید و درنگ

جلگه ی ساوه به خمیازه ی افیونی خواب

رشته های عصب لخت به هم می شکند

و دوباره است

به کابوسی شبی سرد و سیه.

لیک انارستان است

پر از همهمه ی اویاران

که انار است به یک قطره ی آبی تشنه

چون چراغی که به یک قطره نفت

چون انار است چراغی روشن

                                    به همه پهنه ی دشت

                                                            به امید دهقان.

و انار است

یکی قامت استاده به پای

در هیئت یک تازه عروس

با تنی سبزه ی تند

و پستان هائی سرخ

از همه خون زمین

همگی تشنه ی آب

چون یکی قطره ی آب است همه رمز حیات.

گر که شب هست به پا

یا شهابی ثاقب

می کشد پنجه به رخساره ی ظلمت مایوس

یا چراغ اویاران

می کند پت پت آرام و خفه

جملگی در عطش قطره ی آب

همگی محو تماشای تن رود نروک.

مزلقان است چو تب کرده رگی

در تب و تاب

رنگ رخ غرقه به خون کرده

                                     ز دردی و

                                             به خود می پیچد.

او نه خسته است

ز پیمودن این راه دراز

می دود از سر الوند به خشم

می کشد نرم تنش را بر خاک

با هر آن صخره ی سنگی که به گامش بندد راه

با هر آن دسته ی خاری که ز جانش

به درآرد آه

قصه ی غصه ی دیرینه به لب می آرد

و رهش می جوید.

او خسیس است به الوند و همه خاک رهش

حتی در جلگه نکند نیم نگاه

به همه خار بنان

به همه حاصل درد دهقان

به همه آتش عطشان زمین.

مزلقان قطره اشکی است

که افلاک بلند آبی

بی هق هق رعدی که بلرزاند کوه

یا آتش برقی که بدرّد ظلمت

بی همه هیمنه سوک و عزا

بی مجلس گرم ترحیم

بی خطابه

بی تاریخ

در دلآشوبه ابری تاریک

با دل میخ نوشت الوند

گفته و گرییده است

اشگ ریخته و نالیده است.

با سر و ریش سپیدش الوند

با تنی میخ آجین

با همه نعره که اینم درد

با همه گریه که اینم آب

هم چو طفلی که به مکتب برود روز نخست

هم چو دردانه که مادر گریان

می فرستش بسوی اجباری

بسوی دشت خون

بسوی قلعه درد

بسوی مزدک شهر

مزدکان کرد روان

مزدقان می آید

به سر و سینه زنان

                       مویه کنان

                                نوحه خوان.

مزلقان

هم چو شو مرده زنی

زلف فشان

          دل نگران

می دود از سر الوند به زیر

می کشد نرم تنش از بن یخچال به در

می رود غلت زنان

پای برهنه بر خاک

می دهد با دل هر سنگ نشان

می کند با بن هر شاخ سخن

که چه دارد در سر

ز چه ره پای فشارد بر خاک

او نه رودی است

                   به ره اویاری

او نه آب است برای عطش خشک زمین.

چه کسی گفت که اجرام فلک

جرم حقیری است چو خس سرگردان

چه کسی گفت درخت است

با شاخ شکستن بی درد

چه کسی گفت که گرگان بخورد

پاره تنش را به طمع

چه کسی گفت که آب

به ره خویش رود بی مقصود

چشم الوند سپید

با درد تنش میخ آجین

مزلقان است پی شستن خون

راهی آن کهنه حصار.

نهر بیچاره نه رودی است

                               خروشان

                                         پر کف

نه ورا آب کنارانی ژرف

نه پلی با دو لب خاکی آن بوسه زنان

نه خیالش که تن قایق خردی بچمد

روی تنش رقص کنان

نه چنان است که شاعر به مدیحت بسراید غزلی

نه چنان است که شانه بتکاند

                                  که نبود

مزلقان هست و با هستی خود

در تک و تا

مزلقان هست و همه تن سر و

                                    سر هم همه چشم

و به چشمش همه اشک

از دیدن خون

خون جاری بر خاک.

زاریش شوری خونی است که از پای حصار

هم چو یکی قطعه لعل

یک حب انار

می رود تا دل دشت

می برد باغ به باغ.

بس هزار است که خون تن مزدک هر روز

هر ماه

هر سال

با دم تیغ قضاوت ممهور

با دو صد رشته ی زنجیر اسارت محکوم

بسته بر حلقه ی حلقوم عدالت خواهان

مزلقان قلعه خاموش فرامش را

می کند رنگ چو خوناب انار.

بس هزار است به سال

به توازی عقابان عدالت قپان

پسران

       مردان و زنان

                       دخترکان

پای قلعه

پای دیوار حصار

در بن چاله و چاهی در راه

بر سر شاخه دار

همه بی نام و نشان

نه نیازی است به نامی و نشان

هر چه هست است

ز هست گیتی است

هر چه کرد است

ز کرد گیتی است

چون که گیتی است یکی حب انار

چون که گیتی است یکی قامت استاده انار

با تنی سبزه تند

و پستان هائی سرخ

سرخ از خون حیات.

شب هنوز است به پا

لیک شکسته است دل شب به چراغ میراب

مزلقان غرقه خون است و بخود می پیچید

به دل کرت انار.

اصطلاحات

ساوه:

1: چینه = دیوار

2 : مرغک = آب انبار

3 : مزلقان = مزدکان، رودخانه ای در شهر ساوه.

4 : چای سیاه = قره چای، رودخانه ای در ساوه.

5 : شورآب   = رود خانه ای در شهر ساوه.

اسفهان:

1 : باغ انوشیروان = مزدک گفته بود: جهان را با دست انسان باغ بهشت خواهد کرد. بعد از شکست و محاکمه خدا فرموده، انوشیروان او را به زمینی برد که پیروان مزدک را در خاک کاشته بود و گفت بنگر من نیز باغ آدمی درست کرده ام.

زمستان:

1 : گون = نوعی خار

2 : تنگس = نوعی خار که به صورت درختچه ای درآمده و در بعضی نقاط آنرا نظر کرده می داند و به آن حاجت خود را به صورت نخ و بریده پارچه گره می زنند.

تفکر:

1 : دم اشکنک = پرنده ای به اندازه سار، با رنگ سیاه و سفید که مرتب دم خود را می جنباند به همین جهت، به آن دم جنبانک هم گفته می شود.

مزلقان:

1 : مزلقان = معرب مزدکان. رودخانه ای است که از کوه الوند سرچشمه گرفته و تا ساوه جریان دارد.

قلعه ای در کنار روستای مزلقان وجود دارد که گفته می شود، آخرین محل مقاومت مزدکیان بوده است که همه از دم تیغ گذرانده شدند.

2 : درورک = تپه ای در غرب شهر ساوه.

3 : سرخه ده = روستای کوچکی در دامنه کوه های جنوب شهر ساوه.

4 : هندس = کوه های جنوبی ساوه که از ارتفاعات مرکزی ایران است.

5 : رنگرز = کوه های شمالی و شمال شرقی ساوه و از ارتفاعات مرکزی ایران.

6 : اویار = آب یار، میراب

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *