خوان آخر

 

 

 

هیکل اول: هستی

 

 

زن

    

   برای فاطمه خانم مدرسی ساوه ای

 

 

 

 

 

 

                             آسمانی ماه من

از سلاله ی آتش است

بی هیچ ترحمی بر گزنه ها و

                                   نیلوفر.

 

دامن

      سپید برفیش

با گرده های زرافشان باغ

آشنا است.

 

روسری سبزش

خلعتی است

              که درختان

در قدوم بهار می پوشند.

 

 

 

عذرای زهدانش

تنها

از قله های صعب زمستان

بارور می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هیکل دوم: سودا

                      برای همسرم

 

 

تو غم مخور

 که بهار با تو خواهد ماند

 

 

 

 

 

 

 

گلبوته های خار

بر سر دیوار خانه خواهد رست

دوباره چلچله ها به تاق مهتابی

با آن چنان ترنم عاشقانه

                              خواهد خواند

که باغ پر بنفشه خواهد شد.

 

                             تو غم مخور که بهار با تو خواهد ماند.

 

 

 

اگر چه راه کوچه

                    همیشه

                             رو به بن بست است

 و نبض چهار سوق محله

                 در کف قواد

 

 

 

تو زلف میفشان

                  که خر مگسان

به باد فتنه خواهد رفت.

 

اگر چه صولت سرما

سمنت حوض را شکست و با خود برد

و چشمه های گوارا و روشن آمال

به انجماد

          عزادرای و عزا رفتند

فواره ها همیشه می خوانند

فواره ها همیشه جاویداند.

 

تو غم مخور

              که سرخ جاری ماهی

              کلاغ سرما را

ز پشتام خانه خواهد رفت.

 

تو غم مخور

             که بهار

                     با تو خواهد ماند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هیکل سوم: دوستی

 

                      برای عذرا خانم

 

مادرانه

 

        

 

 

 

 

در ظلمت فرا رونده ی جاوید

هفت برادرانند

                که نعش خورشید سوخته را

می کشد به دوش

اگر در آسمان تیره نوری هست.

 

ناهید مهربانی ها

با دامنی به ظلمت آجیده

بر شیشه های دریچه ی شکسته

                                      قاب می شود

اگر امید سرپناهی هست.

 

واپس مکش

چیزی مگوی

تنها نگاه کن

که نگاه تو رمز آتش است.

 

 

 

 

 

هیکل سوم : شناخت

 

            براى ملوك خانم

 

 

 

آخ . . . مادر

 

 

 

 

 برابرت زانو نمى زنم

در مقابلت كرنش نمى كنم

اصلن نگاه هم نمى كنم

 

مرا به تو چه مانند است؟

 

تو دريايى و من تشنه ى نمك هايت

تو ابرى و من قطره هاى بارانت

تو بخششى و من خنده هاى چشمانت.

 

وجه شبه را چه بايد گفت؟

 

سهره اى  و صخره ی سنگى

پايى و قامت راهى

برگى  و جنگل شاخى

شباهت را چه مى شود؟

 

 

 

 

پستان هاى تو ” گىشه دمرده ” است

         كه فرياد حرمسراى جنست را

                           در زمين سوخته

                             پرورده مى كند

تا غنچه گزيده ی لبهات

رمز زايش را

به جان بوته هاى نورسته

تحليل كند.

 

تو حرمت زفافت را

به خاك تشنه بخشيدى

تا سپيده هاى سبز جوان

ازشرم حجله هاى اجباری

در هر گوشه و کنار

سر برآورند.

 

نگاه كن

نمىبينى

اسب سوارماست كه مىآيد

از بيخ كوچه هاى ناباور.

 

توسبزهستى

ميان تمامت جنگل

توسبزهستى

براىقامت جنگل

توسبزهستى

براىسبزى هستى

 

 

 

 

 

 

باور نمىكنى

نگاه كن

نمي شنوى

وقتىسوار

بركومه ى زين

غرق شكوفه مى شود

آرام زيرلب

نام تورا تكرارمىكند.

آخ …  مادرم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هیکل پنجم : ماندگاری

 

            براى كبرى خانم

 

زنده ى بيدار

 

                             

 

 

نوشته اى كه مادر بزرگمان…

 

نه

باور نمىكنم

او نمرده است

هنوز قنارى صدايش را

وقتى كه دست اجبارى

از قاب چارچوبه قاپ زد مرا

با ساك آبيم در دست

مىتوان شنيد

” تو مىرى اجبارى

من از تو دورم عزيز

پيرن زير شلوارى

من دوخته دارم عزيز “

 

هنوزچشمان نيمه بينايش

خيره بردريچه ملاقات مانده است

و شروه هاى آوازش

برتاق آبىگردون

 

 

 

 

” نشستى روبرو قربان رويت

زنجير پاره كنم آيم به سويت “

 

او نمرده است

اوزنده بيدار است

درست مثل مشيانه

زن هاى ديار من

با غسل وسدر وكفن وكافور

                              نمىميرند

آنها از آن زمان که

                      بر خشت خام مىافتند

مصلوب مىشوند.

 

با اينهمه هنوز زنده است

او زنده است و

                تحرير آوازش

در سروده هاى عتيق

از ناهيد تا فروغ

و كوكوى لا انقطاع فاخته

به گرمی روزهاى خردادى

 

” اگر دستم رسد بر چرخ گردون

از او پرسم كه اين چون است  و آن چون”

 

من انفجار خشمش را

از دستمال حيض تائيس

در قيصريه احساس مى كنم

 

 

 

 

 

هیکل ششم : پرخاش

 

          برای گوهر خیر اندیش

 

 

ایرج میرزا        

              

 

 

در لبهای تو چه بود

در لب های تو چه هست

که این گونه با خفت

خنجرههای آبدیده ی قاطع

از قرطاجنه تا جاوه

 از بلخ تا موگادیشو

در نیام خویش می پوسند

 

در لبهای تو چه هست

که خراج بوسه اش ستون ها را

در خغرافیای خنجر و موشک

به لرزه  فکنده است؟

 

آیا تنور لبهایت

با معادن بدخشان رنگ گشته است

که این چنین

از هر چین و

              هر شکن

 

 

 

 

پرخاشهای ناصر خسرو

را جاری نموده است

بر مردابهای مرده در صحرا

نکند ناکس

لبهایت را

         با شمعدانی همسایه

             رنگ می کنی؟

 

آهای !

        ای زرنگ

روی دست فروغ بلند می شوی؟

 

در لبهای تو چیزی نیست

می دانم که می دانی

نه ناصر خسرو

نه فروغ

مادرانه بوسیدی

اما شکسته ای

  سفت و سخت

راست و محکم ، روی پا

 

آیا ناهید یشت را خوانده ای؟

 

آه ، گوهرم!

بگذار همه خلق بدانند که زناری هست

و تصویر تو بر سر در کاروانسرا

آخرین پندار

همه خوابگردان است.

 

 

 

 

هیکل هفتم : خیزش

 

    برای کالپا چاولا اولین زن فضانورد هندی

 

آسمان عروس

 

 

 

 

 

” باز این کیه تارپ تارپ می کنه

کاسه ی خواب منو پر از آب می کنه “

 

بگذار سرم روی زانوان تو باشد

اجاق تو گرم است

آغوش تو اطمیان.

 

” منم منم بز بز کاشانی

دو شاخ دارم در میان پیشانی “

 

دستهایت را در باغچه چنان کاشتی

که من شکوفه برآوردم.

 

” کی خورده شنگولمو

کی برده منگولمو

کی میآد به جنگمو “

 

 

 

 

 

این چیست که اینچنین

مرا بی تاب کرده است

و رویاهایم را

غرق

در گوارائی آب کرده است؟

 

این جرینگ جرانگ

خلخالهای سراسر هند است

بر ساق آهوان روزهای زحمت و شبهای خفت

که ترا تا حجله همراه می شوند

آرام باش دخترم

آرام.

 

این پچپچه

چقدر بگوشهای من آشناست؟

 

سیدرناتا است

گل محبوبش را در نیروانای زلف تو

انشاد می کند.

 

داردای دای داردای دای

درا دای

این طبله ها

چه چیز را در شکم آماس کرده

پنهان نموده اند؟

 

سپید سینه ی غزالان است

نظامی را

در ضربآهنگ قدمهای تو

به تارهای سی گانه ی سیتار

و رگه های کمیاب نقره تفهیم می کنند.

 

زنجره ای آیا لای درزی گیر کرده است

یا در تیغ آفتاب تجلید می شود

که نوائی چنین دلگیر

با بهت سکوت سپیدار تکرار می کند؟

 

این نی لبک شیوا ست

چوپان سانسگریت

از استپ های قطب

پا بپای تو آمده است

تا وهم سیال موج گرما را

در رویش دو شاخه ی ریواس

مثل مشی و مشیانه

از هیمالایا تا دکن

از بنگاله تا پنج آب انگشت های تو

بر صندوق اسرار آسمان

ستاره کوب کند.

هند

مار مرده ی راههای اندر خم را

در بریشمش پیچید

تا عطر ادویه

مذاق عقل را

با درشتناک عشق آشنا کند

تو جادههای آسمانی را

با جان آبیت 

             سر سبز

غرق شکوفه کرده ای

تا دگر کسی هرگز

در کوره راه نادانی

اسیر غولهای بیابانی

یا سراب سرگردانی

                        نشود.

 

این کیست که صخرههای غلطان را

با شانه های خسته ی بی جان

تا سر کوه می برد؟

کلاغهای درباری

شاهین شهباز شهریاری

با جگر او چه کار می کنند؟

 

پسر عمویت ” سیزیف “.

قرنها قرن پیش

آخگری از خرمن خدایان ربوده است

تا اجاق خانه را گرم کند

از آن روز بدین عقوبت گرفتار است.

 

                            این زنان کیانند

                که دسته

                          دسته

                                می آیند

و برسم سر سلامتی

به تو تعظیم می کنند؟

 

زین پس زنان هند

ترا

بجای گل

به گیسوان خویش می بافند

و عروسان سپید حجله های بخت

با خیزآب رگهای مست تو

بر خیزران انگشتهای خود

خضاب می بنداند.

 

گفتی که هرکسی ستاره ای دارد

بر مدار آن بی مراد می گردد

 

پس کجا است

                اختری که در نورش

من هی سبز می شوم

                       و می رویم؟

 

آی گاو مهربان

ای مادر حیات

که زمین بر محور شاخهای تو می چرخد

بر گذرگاه آسمان

با خیال راحتی قدم بردار

پیش از تو مادرت پروین

و عموی بزرگت خیام

حجله را با گل دانائی

مهیا نموده اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خوان ديگر

 

 

 

خوان اول

 

 

 

 

حوضى حوضى پر از گلاب

مرغ زردكان كنار آب

اين گفت :

دخترى ديدم در كنار آب

آن گفت :

دخترى ديدم در كنار آب

اين گفت مال من

 آن گفت مال من

دگرى گفت :

مال شاه.

 

 اين كيست كه از كيسه خليفه مىبخشد

عشق واقعه اى است عمومى

که ، اگر نه در وصلى

در آروزى وصالى آه مىشود.

 

 

 

 

 

 

پدر تو مرا از شاه زاياندى

در دامن دممامه اى فريبكار

با دستيارى وزيران ناباكار

و و كيلان جيره خوار

                            شايد پرورده اى شوم همشان روزگار.

 

يك چيز در من است كه تو

و هه شاهان نو به نو

و عجوزگان شهر نمىدانيد.

 

من هنوز خواب پلاس كهنه مىبينم

كه ماماى شهر به من پيچيد

بوى تازه مىشنوم

از ستون دود

وقتى تنور خانه زبانه مىكشد.

 

من هنوز نگاه میکنم

 بر تکانهای سینه ی ننه مهری

وقتی ” زواله ” را بر”  تونگیر ” پهن می کند

یا دستهائی مثل چکشهای میل آنژو

 ” استوم ” را میان شعله های تنور چرخ می دهد.

 

پلاس كهنه

كفش و كلاه آهنين در جاده جهان

نان

مهر و مانی و زروان

وقتى كه زارى عاق والدين

                                پشت تنور

 

 

 

 

از انارهاى برشته ننه مهرى

شير را كرده است روان.

 

من از تو شكوفيدم

اما در تو به خاك نخواهم رفت

من با جوانه رفته ام

من با شكوفه می رویم

من با بهار می آيم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خوان دوم

 

 

 

 

 

تيزآبهاى سلطانى را سركشيده ايم

از آتش دروغها گذر كرده ايم

بر آبها نظر كرده ايم.

 

هفت قدم به پيش

هفت قدم به پس

هفت سنگ

            به هفت چاه بى بن بست

جواب يك چيز بود و بس

” سعادت در ادامه ی خط است

خط را بگير و دنبال من بيا”.

 

خط های بی خطی

خط های خط خطی

خط های منکسر

خط های منحنی

کوتاهترین فاصله بین دو نقطه

                    خط های مستیقم.

 

هفت سفره نان

هفت تنگ آب

 

 

 

 

هفت كفش آهنين

هفت عصاى پولادين

خط مى رود چنان

و منم در پيش دوان.

 

ناكس ها حجت بريده اند

اگر كه به پيش

اگر كه به پس

اگر كه به چپ

اگر كه به راست

نظر كنى قافيه را داده اى از دست.

 

اين چنين كه كور

اين چنين كه كر

من پيش مىروم

گويا كه ” خط را نوشته اند

                تا كه خر كند خنده”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                خوان سوم

 

 

 

 

 

 

 

بدور من خط كشيده اند

برای من حجت بریده اند.

 هر کس برای خود خطی دارد.

” پای از خط خویش بیرون نمی توان نهاد “

هرکس باید

” پا به اندازه ی گلیم خویشتن

                                    کند دراز″

 

زنم را از من ربوده اند

 بدور من خط کشیده اند.

 

زنم را از من ربوده اند

و من شهامت را

تنها

پا از خط بيرون نهاده ام.

 

خس خس

         افت و خيزشان را

                     شنيده ام

 

 

 

 

 

یعنی هنوز می شنوم

گمان كنم

اگر چرخ مىزدم

جماعشان پيش روى من مى بود.

 

خط هم چنان پیش می رود

 سعادت در ادامه ی خط است

 خط را بگیر و دنبال من بیا.

 

و من که اهل اعماقم

خطهای نا نوشته می خوانم

حرفهای نخوانده می دانم

فکر می کنم

به عافیت اندیشه می کنم

عافیت چیز دیگری است.

 

با نك پا در خاك

                   چاله اى كندم.

در اعماق خاکها نظر كردم.

چيزى در اعماق مرا مىخواند.

من مرد اعماقم.

 

تاريخ من به سطح نمىنازد

دارم ، دارم افتخار جهال است.

چنین بودم ، اگر چنان می شد

چنان می شدم ، اگر چنین مىشد

مگر نه اهل اعماقم؟

 

 

 

 

 

 

من آن كسم كه در صدفى خالى

صداى و موج طوفان  را

                    به تور مىگيرم.

 

من آن كسم كه در زرى قالى

گلستان ” سعدی ” را

              نسخه مىسازم.

 

من آن کسم که حافظ را

 با چهارده روایت صحیح می خوانم

من حتى در محاق ساده ى يك ماه

جمال مبارك را

به عينه مىبينم.

 

نه اهل اعماقم ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خوان چهارم

 

 

 

 

 

 

از تو جدا شدم

بى سوگند و آتشى

كه از آنها گذر كنم.

 

نه سپاهى به بدرقه بودی همی دوان

نه جويبار قطره ی اشكى شدى روان

اما…

        انگار….

                   چرا….

مادرت مریم

آب مرواريد كرده بود جهان

و مادرم عذرا

سرچشمه را

                در مسيل داده بود جريان.

 

پدر

    عرصه ها تنگ است

مجال جولان نمىدهد

حتى به پرواز يك مگس.

 

 

 

 

من پيش مىروم

دم لاى پا

         و دستها همه دراز.

 

دستى برآوردم

كه مىروم نه در پيش ديدار

و تو

     يا من

          گمان كرديم

ديداری است از پس هجرت.

 

يكدگر را بغل كرديم

بى آنكه كتفى گرفته يا بازو

خسته از نبرد خفت زا

در دو چشم هم نظر كرديم.

 

حالا دگر يقين دارم

يقين دارم

فقط دو چشم بودمان

                         تنها.

من در تو خودم ديدم

تو در من خودت ديدى

كه تكرار مىشديم

                      تكرار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خوان پنجم

 

 

 

 

 

 

خسته ام.

آه اى  پدر

             منم خسته.

 

نه

نه  درمانده ام

نیم  زخمی

نه در چاه نابرادرى مانده؛

تنها، خسته ام

                خسته.

 

خسته ام

از زخم  عتيقی که

                      له له سرخش را

در جان و دلم تابانده.

 

من  درمانده ام

منم خسته

از جستجوی زمين در پى نابرادرت شغاد

سرشكسته خالى دست

 

 

 

 

زين بتان عيارى

و جستجوى بى حاصل.

 

مانده ام

با دو چشم خيره و گريان

كه اشكهاى كتايون را زار مىزند.

 

كشته ام

با دشنه اى كه تهمينه

از آورد و برد آن

                  بخواب مىرود

 

آه اى پدر

          اگر بدانستى

                       كه مرا كشته

                       اينچنينم خوار

آه اى پدر

          اگر بدانستى

          هيچ خال و مهره ى بازو

                          مرا و تو را

 بیدارنخواهد كرد.

 

با نوشداروى مضحك تلخت

كدام زخم را مرحم توانى كرد ؟

 

من خود

        از كدام زخم

                     مرده ام ؟

 

 

 

 

 

از زخمه هاى زير

از زخمه هاى رو

از زخمه بر سيمهاى تار

يا تارهاى چنگ؟

 

اين كيست كه

                زخم مىزند

با زخمه هاى كور؟

 

من از كدام زخم مرده ام

از زخم يك رفيق

                 در كتف يك رفيق ؟

از سه ميخ درد

بر نردبان عشق ؟

 

 

گفتى : ” خيال كن

همه يكباره مرده ايم.”

 

گفتم : يقين كرده ام

كه همه يكباره زاده ايم

و درد را

درد قرن را

بر دروش مىبريم.

 

مادر كنار وانت بارى ايستاده بود

با دستمالك سفيد

 

 

 

 

و لكه هاى قهوه رنگ

كه بوى مجلس ترحيم مىدهد.

 

انگار من با تو گريستم

بر سرنوشت خويش

يا مىرفتیم كه گريه كنیم.

 

آه اى پدر

من با كدام عشق زنده ام

با نغمه هاى شور

يا مقام خرم ماهور

 

راه از كدام خراب مانده مىگذرد

از تپه هاى هور

يا بز روهاى كور؟

 

پدر

آه اى پدر اگر بدانستى

كه نمانده

 راهى دگر درپیش.

 

عشقى نبود و آتشى كه بسلامت گذركنم

الهاك ديو بود و مادر پولاد زره

با سنگبار قلعه شان

كه بر عشق مىزدند

و عشق خود حكايتى است.

 

 

 

 

 

عشق حکایتی است

كه مولانا ميانه بازار بر پاى مىكند

و خورشيد ديوانه را بر دار مىكند

 

 

نه عشق نبود و عاشقى كه سرش سبز شود

بر سبزه هاى دار

تنها جماع و ضرب صيغه ها

كه از جامع فاعل خروج كرده

 و در مجموع مفعول

                        دخول مىفرمود.

 

از جماع تا انزال

و انتهاى راه

نوره خانه

           خزينه

                  آب داغ.

 

نه

تاجى نبود در ميان دو شير

كلاهى بود

          با مهر و نشان جاكشى

در سنگ پرتابى

               ميان حمق و نادانى.

و من

فرق ترا

برتر از آن تاج ديده ام.

يا خود هماورد پتياره نبوده ام.

 

 

 

 

 

 

 

       

 

 

خوان ششم

 

 

 

 

 

 

در گوش تو چه خواند

آن پاسبان پير

بر ساحل دریاچه ی حوض سلطان

در کنار شهر قم

بسیار دور و ناپیدا

                   سویدای شهر رم

            و فریادهای سیسرون.

 

در گوش تو چه خواند

                           آن پاسبان پیر

بر دروازه ی آن شهرک حقیر

که چشمت را فرو بستی

                       بر اشكهاى مادرم          

بر ديدگان من

بر تهى گاه دريده ام ؟

 

 

 

از حوض سلطان برآمدیم

                         پاک و مطهر

همچون سگی

      که در نمکزار نمک شود.

یا میتی

        که به تخته سنگ

                           غسالخانه ای

                    تطهیر گشته است.

 

ميكده هاى دو آتشه را سر كشيده ايم

                            با پبسى حرام.

از معبر طلوعها گذشته ايم.

 

از رنگرز

بر تپه هاى درورك و ريواس

                          مانده ايم.

 

در آتش غروب

               از درياچه ی نمك برآمديم

تا در خنكاى”  ترازناهید ” فرود آيیم

در آوردگاه باد

شهری که باد بربر است

از گلدسته های قم

تا گنبد میکل آنژ در شهر رم.

 

بر نی ها مولوی سوار گشته ایم

شمشیر زبان  شمس را کشیده ایم

زهرابه های تلخ خیامی را لاجرعه سرکشیده ایم.

 

 

با ديو ها وغولها

                    پنجه نرم کرده ایم

تا باد را به کف بیآوریم؟

 

بر نظر قربانى شانه ات چه بسته اند

اين ” و ان يكاد ” چه می گوید

كه خيال مىكنى

آسمان هر كجا

                 همين رنگ است ؟

 

من بر ميز هاى افراسياب

                     دستمال مىكشم.

 من

     مبالهاى

              گرسيوز را آب مىكشم.

من از اتاق فرنگيس

كهنه و كاپوت مىبرم.

اما سرافرازم.

                            

                           هنوز

   سر به خفت نداده ام.

 

تو مست كرده اى

بر خارزار مزلقان

با عرقهاى لار و مسرقان

تو مست كرده  و

                  ” هل من مبارز ” كشيده اى

با سايه ى خیال خود و ديوار.

 

 

 

 

 

 

آه اى پدر !

              بگو…

با جفت آسمانى ما چه رفته است

كه جفت خاكى ما

بجاى عمود

             عماد مىجويد؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خوان هفتم

 

 

 

سند بادى كه بحرش را

طوفان خشك برده است

در موج

          موج

                ريگهاى روان

دلى را آه مىكشد

                      دريايى

تا بادبان برفرازد

اگر شده

           با روزقهاى كاغذى.

 

عيارى كه عصاى پولادش

به زنگ خورده است

خواب داس مىبيند

در نقب هاى زير زمينى كپك

اگر شده تيغ دلاکی.

 

طرارى كه پنجه اش

به بندهاى نقرس گرفتار است

با طرح پتك مىزند بر سنگ

اگر شده

          با مشت خسته اى.

 

 

 

 

 

 

معمار عشق

در خشتهاى خام

روشناى آينه مي بيند

تا باغهاى معلق برافرازد

اگر شده

          با ستاره كوره اى.

 

تو از كدامين خرابه برآمدى

در ايلغار آن شوره زار درد

كه هرز جواد سينه ات

خيام را

        در رگ من

                      به جوش می آرد

اگر شده با كوتاهی چهارپاره ای.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خطابه‌ی خيزش

 

براي تظاهرات ضد جنگ سيدني ‏2003‏/01‏/31

 

 

 

 

 

رها مکن!
مگذار در تو پژمرده شود
روياهايت را می‌گويم
اگر چه ” خيالباف

                 بحسابت بيآورند”

تمام گاو گند چاله دهنان.
يقين تو تنها نخواهی بود.
 
“چه نادان است
آنکس که خانه بر ماسه ها بنا کند”.
 
ياوه

     یاوه
خزعبلات سرهم بند می‌کنی.
ميدانم
ميدانم که موج سنگين گذر

                               اين آبراه آلوده

                             قصر ماسه‌ای ما را  شکست.

 با خود برد.
 دريا هنوز

از تخته پاره موج می‌زند.
تنها بايد

 از جزاير سرگردانی رها شوی.

 “خوشا بحال مسکينان
که ملکوت آسمان از آن ايشانست”.
 
چرا تجاهل می‌کنی؟
چشم‌های نزديک ‌بينت

کور گشته است؟
نمی یبينی که با موج موج

 اين آبگير خرد
دامن

     دامن

           صدف هديه ميشود

                                 بر خاک
با خوشآب رويائی

 در صندوقچه‌ی سينه.
 
آری

 من هم آيات سرشکسته ی قديم را
با عقل مصلحت‌انديش
                            خوانده‌ام.

اين دانه‌ها اما
– ماسه‌های ساحل را مي‌گويم –

                            در خط مورچه ‌وار رفتارش
                            صخره ‌های بنياد است

نمی بینی تجمعشان را در سیمان

که سینه آسمان را خراش می دهد.                                      

” اگر در گله ات صد گوسفند باشد
يکی
تنها يکی
          از راه بدر شود
آيا نود و نه گوسفند را بر سر تپه رها نمی‌کنی
که آن يک را به گله باز آری؟”
 
درست
چوپان رفته است
همان رفته‌اش بهتر.
هرگز در اين صحرا گله‌ای نمی‌چريد.
 
يادت باشد هميشه بمن گوش زد کنی.
آن شب چراغ چمن زارهای سبز
چه خواب يا بيدار
جاودانه تابان است.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خطابه‌ی خيزش ۲ 

 

 

برای تظاهرات جهانی ضد جنگ 2003/02/16

 

 

 

 

” جسدهائی را که در باغچه‌ی خانه ات کاشتی
آيا جوانه زد؟
امسال شکوفه خواهد کرد؟
يا سرمای زود رس
ريشه را ترساند”

من همراه نمی روم 
من همراه صف ها نمی روم
با هرم بدنها
             به پيش رانده می‌شوم
بدنهای شريفی که لت و پار گشته ‌است.
وغنچه از جای جای زخمشان

               شکوفه کرده است.

 

سرمای پيرکش

                 دندان حوت و پوت
نتوانست

 حتی به سر شاخه‌ها اثر کند
تا چه رسد به دامان ريشه‌ای.

 

راستی زمستان
                 دندانهايش را
                         با کدام خمير
                      مسواک می‌کند؟
که نفرتی چنين
                  از لابلای آن
                           چشم را کور می کند؟

خورشيد خيره سر
بی اندکی توجه
              به اينهمه
                      ستارگان دربدر

هنوز
به گرد محور خويش بی خبر

چرخ می زند.
 
شمارش معکوس

                   تا نهايت اعماق
با پيدايش کهکشان

 آغاز گشته بود.
 
“طبل بزرگ زير پای چپ
حالا شماره کن.
هک ، هو ، هه
                    دام.
 هک ، هو ، هه
                    دام”.

اين هجه‌ی قزاقهای  تجاوز نيست
اين آواز سالها است
سالهای شصت
                  سالهای اعتراص
سالهای اهتزاز
 

 

               پرچمهای آرزو
” نو وومن  نو کرای .
يو می سی  ای  ام  ا  دريمر
                                  بات
آيم  نات اونلی  وان”

اين هيمنه‌ همراهی دست است با زبان

پای خسته است

               با راه بی کران
که وجود ترا انکار می‌کند.
 
راستی!
” تندر چه گفت؟
دام
دارا دام
دام
برنينگ برنيگ
برن!”

 

 
طوفان چه می تواند گفت
بجز فرمان انهدام
فرو ريختن پلهای ارتباط
و سوختن هر آنچه سوختنی.
 
” آمدند
سوختتند
خوردند
و بردند.”
 
 اين باران رحمت است.
” تن نپوشانی ز باران بهار”
تنها
اين خرقه ی ناباوری
بدر کن
از سرت.

شايد که انگشتهای مهر
زالوی عداوت را
از سر پستان بی شيرت رها کند.

 

شايد
نمي دانم

 
شايد که بشنوی
اين آرامش جان آدميست
که فرمان ايست می دهد
به انحطاط.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

قصیده ی باران

 

 

 

 

 

خورشید خمیازه ای کشید بلند

با سگرمه های درهم گفت:

” دوشیزه ابر را از سر راهم بدر کنید

وگرنه نامش را

 در سیاهه ی اموال حرمسرا

ثبت می کنم “.

 

ابر چیزی نگفت.

تنها نگاه تیره ای برو افکند.

برق لبخندی

از غنچه ی ململ لبهاش

بر آسمان پرید

از جای

          جای

                خاک

صدها هزار سوسن و یاسمن

دمید.

 

درخت پیر

دستان استغاثه را

                     بر آسمان کشید:

” سر بر شانه ام گذار

دیبای سپیدت را

                  در حجلگاه خاک

 

 

 

 

برقص آور

تا انگشتان شفابخش خواهرم دریا

داغ نمک

 از لب جویبارهای مرده

                                 بردارد.

 تنها

            نمک

                 موج می زند

در قلبهای شورابه.”

 

کوه با بهت عظیم خویش

عزم سخن نداشت

به آه جگر سوزه ای

                      کفایت کرد

                             زیر لب نالید:

” حتی اگر به مرداب باریده باشی

پرواز قاصدکها

                و شیپورهای نیلوفر

دل تنگت را تا به دریا همراه

                       می برند.”

 

باد هرزه گرد اما

در دامن ابر پیچ پیچ

                       پیجیده

                              شد.

اوهام شومش را

         با رمزم و راز

  در مزامیر قامت نیزار

                به  زمزمه ای سر داد:

 

” خاک پست است.

همه چیز را

          در حد خویش

                     می خواهد 

 ترا فرو خواهد

که در کام حقیرش

              سکنا توانی کرد

در من بپیچ

             تا ترا

                   از فرود

                           رهانم من.

 بر ابریشم شانه ام

                    اگر فرو آئی

ترا از گزند خاک

                  رهانم من.”

 

ابر

 غرقه در دلتنگی تاریک درد

                             خویش

نقره ی دامنش بخود پیچید:

 

” برادرم

 آه ای برادرم

برادر خردم

 باد

رهایم کن

تنها رهایم کن”

 

خورشید سوخته

در رختخواب گرم خویش

با ملافه ای از آب

با ملافه ای از آتش

چشم در راه است.

 

                            کوه تنها نگاه می کند

                  نگاه می کند

                         نگاه می کند.

 

درخت پنجه های خواهش را

تا دل خدا

دراز کرده است.

 

زمین انتظار می کشد.

 

در اندیشه ی ابر

 دلاشوبه ی

          صد هزار

                     هزاران موج.

دلش

از تشنگی خاک چو طبل می غرد.

 

بتو گفتم:

” از پستانهای  مواج سرشکم

                     جدا نباید شد.

طوفان بر تو عاشق است

طلسمی است در کبود چشمانش

که ترا از راه می برد

اگر در آن نظر کنی

به باد فتنه خواهی رفت.”

 

دریا به ابر می گوید.

 

 

 

مادر

آه ، ای مادر غمدیده

رهایم کن.

 

ابر در بستر خاک فرو خوابید

و گوهر جانش

دانه دانه از زمین سر زد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مرد ، دیوار و سایه

 

 

 

 

 

 

 

 

راوی:

شب از نیمه برنگذاشته است

فتیله ی گردسوز

با همه ی سر زدنها

به پت و پت فتاده است.

 

جنگل از رشت تا نواحی کرمان

با همه عطرهای خوب

                      و همه

                         بویهای بد

زیر لحاف چل تکه

به خاکستر نشسته است.

 

چیزی پریده رنگ

بی رمق

مثل تلاش در دم مرگ

مثل بهار در دل سرما

مثل تابستان در شب یلدا

در آسمان دمید

                 بخود پیچید.

 

 

 

 

سپیده بود

          یا که

               صبح صادق بود

روز بود در گرگ و میش دمیدن

یا طلوع کامل بود

من ندانستم.

 

مرد:

 

دل من هنوز

با آن زبان چرب

با آن قصه های نه راست

                              نه دروغ

در رویای کودکانه ای چرخ می زند.

 

ای سندباد بحر

ای ناخدای من

آیا در این لجه

در این مرداب

در این مسیرهای خفته در گرداب

                            هست امید ساحلی پایاب؟

 

راوی:

 

کجا بودیم

قصه را کجا رها کردیم

یا خود چه می گفتیم؟

آهان… مرد می گفت… یعنی

 

 

 

                            دراندیشه اش می گفت:

 

مرد:

 

نه راه روشن بود

نه مقصدی پیدا

تنها کورسوی حادثه بود

                             و پایهای خسته ی ما.

 

ای مرگ

ای جام تلخ رهائی بخش

ای شربت عذب و گوارای زندگی.

 

اگر نبود همهمه ی این همه چه باید کرد

اگر نبود دل دل این سر محال اندیش

چه دیر بود

 چه دیر

که شسته بودم دست

از هر آنچه باید بود.

 

راوی:

 

سایه اش اما

از هول بود یا حیرت

از تعجب بود یا دهشت

من نفهمیدم

فقط دیدم

پنجه در کهگل دیواری فرو برده

مثل بید می لرزید.

مرد با خود می کند تکرار:

 

 

 

 

مرد:

 

درشتی در کار نبوده است

سخن تلخی نه

حتی گره  بر ابرو

 

روای :

 

در جواب خویش می گوید.

 

مرد:

 

صافی آینه را

                تا زنگار

رطوبت عطسه ای کافی است

 

و غبار

اگرچه در پروازش بسوی نور

زلال جام سینه را می شکند.

 

روای:

 

سایه می لرزد ولی با لرزش لمپا

لرزش لمپا

             نه از وحشت

نه حتی از فیتیله اش می بود

هم اکنونش به مقراص سخن سر زد

و لیکن سایه می لرزد.

 

 

نه مرد اما نگاهش با چراغی هست

نه با لمپا

چنان غرق است در رویای خود مدهوش

که گوئی می رود از هوش.

 

مرد:

 

نه دلی

نه دریائی

نه قطره ای

نه توفانی

 

این چنین که باد

با خرابه ناف بریده است

تنها مگر سرو کاشغر

پای بر زمین سفت کند.

 

نگاه کن

نگاه کن

نمی بینی

سرمای تازه رس

با ساقه های کهن

چه کرده است؟

 

روای:

 

سایه اش از ترس میخندد

 

 

 

 

                              یا نمی خندد

شباهت با گریه اصلا هیچ

قلم در دست

بر صفحه دیوار

انگار می نگارد کار.

مرد می گوید:

 

” بختم اگر مدد کند دامنش آورم بکف”

 

سایه ام نی سواری را

گوئی از مولای مولانا

عاریت آورده است این جا

قلم را رهنوردی رهسپر

یا قایقی در ساحت دریا

                            می انگارد

پیش می راند

قلم را پیش می راند.

 

                             سایه :

 

خب اگه طالع آدم

تو برج ریق نباشه

دسشو دراز می کنه

خوشه ی پروینو

از باغ آسمون می چینه

لب جوق آب

روبرو قبر آقا

 

 

 

 

پش به بازار طاهری

حبه حبه می ندازه بالا.

 

روای:

 

مرد از درون بر می کشد آوا

به آواز رسائی بانگ می دارد

” زبان آدمی این نیست

من آواز آدمیان را شنیده ام از پیش”

سایه اما

 سر به زیر و گرم کار خویش

 

سایه:

 

خب اگه بخ با آدم یار باشه

دسته ی سنبله رو

از مزرع سبز فلک ورمی داره

روی یقه کتی

                که همین حالا

از بازار سمساری کش رفته

سنجاق می کنه

تا دم غروب

سلونه و با صفا

اما سوت زنون

رو به سوی دروازه غار

که ننه علی منتظره

قدم کش بکنه.

 

 

 

 

 

 

 

روای:

 

شب اگر چه

              بیش از دانگی

                              مانده است

                                         در راه

مرد فریاد می دارد:

” یاوه ، یاوه خلایق ، سر هم بند می کند”

سایه اما همچنان در کار

 

سایه:

 

اگه تو تموم این زمین

یه ضامن آهوئی پیدا بشه

آدمیزاد نمرده که

چاقوی دسه استخونی

کار زنجانشو

کناره ترازو و میزان بذاره

بلکتن کفه مهر و وفا چرب بشه.

 

اما تو این سگ مصب

بجر چرخ حمالی

که میشه زیر سایه اش

تو عصرای دم کرده  و خفه

دراز کشید و تو آسمون

 

 

 

 

 

 

دنبال ستاره کور یا ماه تق و لق

چش دروند

چیزی پیدا میشه؟

 

روای:

 

مرد می کوشد نادیده انگارد

آنچه سایه رو بروی او

بر صفحه ی دیوار می کارد

روی گردانده

به چیزی یا به جائی ناکجا آباد فریاد می دارد.

 

مرد:

 

تـو آمدی

از کدام دیار نمی دانم

یک دفعه رسته ای

مثل بنفشه در بهار

مثل میوه در پائیز

بهار همیشه بی خبر از راه می رسد

و ما همیشه غافلگیر می شویم.

 

تو آمدی

عشق را در دو استکان

یکی برای من

یکی برای آنکه هرگز نمی نوشد

تفسیر کرده ای.

 

کسی که با احتیاط

بر دروازه می کوبد عشق نیست

عشق از در باز وارد نمی شود

عشق در پی دلهای بسته می گردد.

 

روای:

 

سایه نگاه نمی کند

یعنی

سایه چشم ندارد تا نگاه کند

پس بناچار راه خود را می سپارد پیش.

 

سایه:

 

ما خیل دربرآئیم

خونه بر دوشا

بی سر و سامونا

نه تو بهشت پخی بودیم

نه تو جهنم هیزم خوبی

 

روای:

 

مرد قلم بر میز می کوبد

ز جایش می جهد همچون فنر

در انفجار زور

چنان بر میز می کوبد

که آهنگران بر آهن و پولاد

سایه اما همچنان

بی اندکی تاخیر

پیش می راند

 

سایه:

 

اوانا

    اما

      اونا

اونائی که از پشت آدم

و میون پای حوا دراومدن

بهشت ملک طلق باباشون

و جهنم مهر ننه شونه.

 

اونجا

ما عامل خارجی و نوکر اجنبی بودیم

اینجام ، خارجی کثیف ، کله سیاه  و  ” ووگ”

 

اونا

    اونجا

سرشون

به آخور طلا بند بود

دمشون

به طویله خرافات.

 

                             اینجام

شناسنامه ها شون

به راحتی توالت ” پیپر ” جانشین لوهلنگ شده.

 

روای:

 

نشسته پشت میزش مرد

سرش را در میان دستها می فشارد سخت

و لیکن سایه اش

با آن قلم بر صفحه ی دیوار می تازد.

 

سایه:

 

نه

نه اونا مقصرن

نه ما گنهکار

تقصیرا همه مال کیله

                         گردن ترازو

                                       رو شونه ی توزین

یه وخ سرخه

مث اکسیر اعظم

یه وخ سفیده

مث برف

 

                           خب یه وختائیم زرده

زرد

عین

    پیشاب

          آدمی.

 

روای:

 

مرد از جا می جهد چون برق

برقی از اعماق ابری خشک و بی حاصل

حمایل هر دو دستش

در کنار لوله ی لمپا

نور هایل شد

نه خدا را ، بلکه مایل شد.

با چنان فوتی که من هرگز ندانستم

از کجا

یا از کجایش

می توانستی که خارج شد

و لیکن

شعله لمپا پت پتش خوابید

و نور فایق شد.

 

 

 

 

مائده

 

 

 

 

 

 

تو از الماس و نقره برآمدی

تا آینه در تو بنگرد

روشنائی را.

 

تو از سپیدای برف بر قله طلوع                                                     

                                     کرده ای

تا پلنگ ترا

 با ماه  تعویض کند.

 

تو خنکای چشمه ای

                        در دل سنگ

تا آهوان عاشق

از تو تشنگی بیآموزند.

 

 تنها بر تو می نگرم

                      می نگرم

در تو می نگرم

چرا که آینه

             تنها ترا

                      در خویش نگاه می دارد.

 

 

 

 

 

 

شب شکار

 

 

 

 

خنکای سیاه شب

مرحم زخمی نبود

بر کبود چشم قوچ جوان

در شب شکار.

 

جوانه های سرکش آتش

پیچیده در عطرهای آبدیده ی جنگل

در ظلمات پرسش چشمش

تلالو الماسهای معدن داشت

در شب بیدار

 

با کرشمه ی زنانه ای پرسید:

” بابا یزرگ

              چیه قمری

که هر وخ دلت تنگه

منو صدا می زنی قمری؟”

 

گفتم:

در باغ وحش بیادت هست

در وحش شهر

                کبوتری دیدیم

که از کنگره ی قصرهای خراب

 

 

 

 

تا خیام نیشابور جاودانه ی بی تاب

کوکو کنان پر زد

با تنی تبدار.

 

عاقلانه ریش سپید مرا گرفت

                                   و گوئی

                                           بخود می گفت:

” بابا یزرگ

شومام قمری رو

مث من

تو باغ وحش

یا مغازه شکار

با تنی انباشته از کاه

 کرده ای دیدار؟”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پیر قبیله

 برای جک دیویس شاعر برجسته ی  سیاهان استرالیا

 

 

 

 

 

 

طبل های قبیله

از چه

 به نوا درآمده است؟

 

آیا پسری

به جمع مردان

راه می برد؟

 

یا درج سر بمهر

                   دختری

بار برگرفته است؟

 

ذغال مردمک مامای پیر

ز چیست

در تو بتوی ظلمت شب

شعله می کشد؟

 

 

 

 

 

 

چشم باید داشت!

در اعماق جنگل سیاه

دو سیاه بهم تنه نمی زنند

پای یکدگر را لگد هم نمی کنند.

 

گوش باید داشت

ورنه

هرای همسرائی بوف

با شاه بیت شبآهنگ

یا نغمه ی بشارت آور بلبل

هارمونی نخواهد یافت.

 

آتش زبانه ای کشید

آوند کاج پیر

با انفجار جرقه ای

                     درید

کودک به زیر پستان مادر

از خواب خوش پرید.

 

پیر قبیله گفت:

” استخوانهای پدرم نرم می شود

بیچاره تمام زمستان را درد می کشید.”

 

پروانه ای نمی دانم از کجا

پیله ی شعری  زهم درید

با کهکشانی از وزن و قافیه

بسوی خورشید پر کشید.

 

 

 

 

 

 

مجال

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دوشیزگان ابر

با پستانهای رگ کرده

از آبهای اطلس لاهوت

نطفها های خاک را پرورده می کند

اگر مجال بارشی باشد

 

مادران خاک

در گاهوراه ی  آونگ

بر رنگین کمان نور

راز آب را پرورده می کند

اگر مجال رویشی باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آخرين فرمان

 

 

 

 

 

 

 

دنده

    كلاژ

        ترمز

با فرمانى مطابع قانون

 

زرد

      سرخ

            سبز

تنها گلهاى رسته بر سماجت سيمان.

 

گردش به چپ

            گردش به راست

                         دور زدن

                            ممنوع.

 

خط ممتد

در حكم عبور يكطرفه.

 

خط مقطع

 

 

 

 

 

    نشان خودكشى آزاد.

 

ايستگاه

 توقفى كوتاه

 براى تازه كردن نفس

بشارتى بر پاره گشتن پوزار.

 

غلامى آبى پوش

با كاسه ی سفيد دفترش در دست

 و خنجر قاطع جريمه اش در جيب.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                    ملاقات

 

 

 

 

 

 

 

 

                             تنها باد است در دستهاى من

تنها باد است در دستهاى تو

تنها باد است در سيم رگهاى ارتباط

 

و بر فرق همه صلابه هاى انتظار

شاهدانه زنى كه تويى

                    برشته و بريان

با الماس تاب نگاهى

كه اجاق هاى مرده را

در دل من تاب ميدهى.

 

 

 

 

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حق

 

 

 

 

 

اگر نان در گرو بازوان باشد

تنها جيفه ایست

                  که جيره مىشود.

 

 سر فرود آرى

بر گرده ات سوار و چیره  مىشود.

 

التماس كنى

خوش رقصيت     

                  در انظار

                             نمایشی خیره می شود.

 

تنها برق نفرت است

 بر دندان خشم كه حق را

                        فرياد و نعره می شود.

 

 

 

 

 

 

 

رباى

 

 

 

 

براى ياشاى خاخام

 

 

 

 

 

 

تكيده

      باريك

            بلند

همرقص سروهاى حبرون است

قامت زيباى رباى من.

 

سياه ، سپيد

جو و گندم

ريش حمورابى و سليمان است

محاسن مبارك رباى من.

 

شب بحر الميت موج مىزند

از فنيقه تا فرات

از آناطولى تا سينا

تا طلوع ابراهيم بر زيگرات ماه

در چشمان سياه رباى من.

 

 

 

 

نه تنها اسماعيل

كنعان را به مسلخ كشیده است

در مذبح عروج عشق

خط و نگار دستهاى رباى من.

 

يعضى كسان ، قاريان قرآنند

بعضى كسان ، حافظان انجيل اند

كمتر كسى به تورات فکر می کند

منم که می خوانم

                    با مزامير

                          رگهاى رباى خويش.

 

بسياراند آنان كه به طلاى پا بندند

بسياراند آنان كه به زور در بندند

كمتر كسى به قتال فكر مىكند

من اما صرف می کنم

سكه های مضروب رباى خويش.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

گساريدن

 

 

 

 

شب

      اگر چه پايان روشنى است

                                     غمي نيست.

                            تو در شب آغاز مىشوى.

 

خورشيد

          از حسادتش

سر در دامن مغرب نهاده است

آسمان 

      آسمان ستاره مىبارد.

 

                             از دامن تنهائيت بيدار مىشوى

رشته

       رشته

                 مرواريد

  از دهانت سر زیر مىشود.

 

من پروانه مىشوم.

از كار گل بال مىزنم

تا در ابريشم حضورت تنيده شوم.

 

 

 

 

 

ماهى آرزو  سرخ مىشود

مرغانه ی اميد برشته است

               در ماهتابه ی اجاق

تا گندم زار دستها ى تو

                           نان را بهره می کند.

 

تو مرا مىگسارى.

من ترا گساريده ام از پيش.

و هر دو به اين گسارش فکر مىكنيم

 

ماه از دريچه نگاه مىكند

بر تو نگاه می كند

               با من نگاه مى كند

                                   برين شام آخری

                                              كه فردا

 در خندق غربت غرق گل و لای مىشود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   جدائی

 

 

 

برای  مادرم  و زاری تلخش  در کنار آن وانت سبز که مرا با خود برد.

 

 

 

 

 

از چه زمان

از چه زمان  آغاز کرده اند

این سرپوشیدگان معجر پوش

مویه را

با بید بنان بر لب جوی

که خشکرود این چنین

                              در بستر خویشتن

                                       مرده است.

 

آب در آئینه ی انعکاس ماه

می نگرد زاری را

به زاری می نگرد

زاری را

که مد دریا را شکسته است.

 

سیگار کنج لب

یقه بالا زده 

در ساحل پرسه می زند

                            پرسه می زند

                                            زاری

  تا بپیچد شود

در سپیدای دستمالی

که در وزش غربت از فراغ می لرزد.

 

خاک

این مام مهربان

این مست و مستانه

 

این ناقله به فحل آمده

از کجای بر پستان خود

سیاهی نهاده است

از کجای سیاهی نهاده است

که فرزندان سرفکنده ی زمین

با شولای جان خود بر کف

خانه را ترک می کنند.

 

در سفره ی سفر

اگر که آب و نانی بود

راهها

این خطوط موازی جاوید

در انتهای زمان

رمز ملاقات را در گوش یکدیگر

تکرار نمی نمود

تا سرگردانی

دمی بیآساید.

 

کوچ با خون پرنده هیچ نسبتی نداشت

اگر که انجماد

خنجر عدلش را

در کفه ی تساوی نمی گذاشت.

 

 

 

مهره ی سرخ

 

 

   برای سیاوش کسرائی

 

 

 

 

اگر درخت وجودت

به شاخساری بدل نشود

با خنکای سایه ای

که بر عطش عطشان تشنه ای

مرحمی نهد.

 

اگر رشته ی ماروار رگهایت

به جویباری بدل نشود

که بر انتظار غبارآلوده ی  دهقانی

گلنمی زند.

 

اگر

اگر تمامت تو

توی بتوی تمامت تو

به نوشته ای

               یا که

                     گفتاری

بدل نشود

 

 

 

 

 

که بر پرسشی

پاسخنی دهد.

 

حاشا

حاشا که زندگی

از رخنه ی موریانه بر چوبی

پس از آنکه پوسیدگی آوندها را متلاشی کرده است

یا

از درغلتیدن سنگی در خلاب

پس از آنکه جوانی

غسل را با ادرار در خزینه تلفیق کرده است

افزون تر باشد.

 

تنها کسی که  در ” اور – میاه ” تطهیر کرده است

و بر گلدسته های  ” ارد – بیل ” تذکیر کرده است

و گلبانگ فریادش ” ارد – ویسوران ” را

 از خواب بیدار کرده است

بند بند تنش رستن خاک است

و از رشته های تنش بافه ای  می روید

که تنها

       شعرهای شعوبی را

                       با آن

                      می توان سروده.

 

تو ایستاده ای

در چهارتاق زمان ایستاده ای

و درخت تمنای قامتت

                            ایستاده  میمیرد

مردن ، ایستادگی و خاک

در تو

اتحاد عقل و عاقل و معقول می شود.

 

راستی ملاصدرا

                   می داند

که چهارشنبه روز خوشبختی است

و با میلیونها ریالی که برده ای

 چه خدمت عظیمی به خلق کرده ای؟

 

نه راستی

بین خودمان باشد

آن فیلسوف بزرگ چه می داند

بلیط بخت آزمائی چه صیغه ایست

اگر شب جمعه بود شاید

                       شاید که می فهمید

                     دومش همیشه توفیق است.

 

گذاشتن از توافق و توفیق و موافقت

بلیط بخت خفته ی  را

از گنج بادآورد خدایان ربوده است

و به بهره کردن نانها رسیده است

بی آنکه به حلوائی طمع کند.

تو از آن مقوله نبوده ای

تو از این مقوله نبوده ای

شاید ، هرگز در مقوله نبوده ای.

 

سنگ  در کارخانه بریده می شود

قطعه قطعه می شود

تا روی بنا شود

یا زیر بنا شود.

 

آهن در کوره پخته می شود

با چکش نرم می شود

تا دست افزاری  بدست کرده شود.

 

سنگ و آهن از درون پخته می شود

در درون تو پخته می شود هر خام

تو از درون خود بجوش می آئی

جوشش تو

            نقطه غلیان را

                     به جوش می آرد.

 

همه هر آنچه ما بودیم

همه ، تو بودی تو

                           همه هر آنچه تو بودی

همه

    همهای

           هم هم

                  ما بود.

که در شتاب

             شرربار

                      شعر تو

                             می جوشید.

 

من از که می گویم

من از چه می گویم

من از که ، با چه می کویم

من از چه ، با که می گویم

 

دست می خواهد و قوت بازو

کمان می خواهد و قوت و نیرو

با صلابت ایستادگی در رو.

 

کمان در انهنای پرتاب نمی پرسد

تیر در انتهای پرش نمی پرسد

چشم از سیاهی خال هدف نمی پرسد.

 

قانون ، تنها سه نکته است

” شکاف درجه ، نک مگسک ، زیر خال سیاه”

 

تیر هرگز نمی پرسد

این چشم چشم کیست

این تهیگاه آن کیست

آیا

” چشمش نه به چشم یار ماند

رویش نه به نو بهار ماند “.

 

تیر در چله نشسته است

خم کمان با فشار بازویت خمیده است

زه تا بنا گوشت رسیده است

اما تو فکر می کنی

فکر می کنی

 

                            فکر کردن

             ذره

                  ذره

                      ترا آب می کند.

                            تو ذره ذره آب می شوی

چکه

      چکه

            می چکی.

                           قطره

      قطرههای تو

                       مهره ی سرخ می شود

                              بر هر بر و بازو.

 

 

 

 

چکه چکه های تو

                    دقه می شود

دق الباب می کند

بر هر برج و هر بارو.

                            

این کدام

         کدام  سیه چشم است

این کدام

         کدام سینه نقره ی خام است

” این سینه که رشک سیم ناب است…”

نکند چشم

            همان چشم است

نکند

     تهیگاه

           همان تهیگاه است

 دست و دل تو می لرزد.

 

 تیر تنها سه چیز می داند

 شکاف درجه

                نک مگسک

                              زیر خال سیاه.

 

  تو شعر را تیر کرده ای

 خویش را در چله نهاده ای

 می روی که رها شوی .

 

آه ، ای رازی عزیز

ای سرو قامت تهران

در یمگان دره چه می جوئی

در سوء و دهک

تنها اضمحلال است که بر دندان سوء خویش

سوهان سود می کشد.

 

مذاق تلخ بلخ

از درای کاروانی گرگرفته است

که در ظلمت تو بتوی مبهم ایام

مولوی را

در رحیل خویش برده است.

                                 

تو طلوع کرده ای

تو طلوع طالع ای

پس چرا به شرق می روی

 

از سهرورد تا حلب مگر چند منزل است

گیرم که در حلب

استخوانهایت از قلعه ای فرو افتد

یا در اکباتان

به آتش خشمی سوخته شوی.

 

باور نمی کنم

سنگ پرتاب آن سیه پستان

بر داربست تخته بند تن

خورنق شعر ترا واژگون کند.

 

پس در پگاه

             طلوعی دوباره کن

چرخی بزن در آفاق مغربی

اینک دروازه بان مغرب است

شمس پرنده است

                     در چرخ چرخ عباسی

که قبه ی قونیه را کلاه کرده است

و بر فرقدان راه می رود

تا ستاره ی سرح سحر شود

در چرخشش چرخ ها بزن

” چرخ چرخ عباسی

مواظب باش منو ندازی

اگر می خوای بندازی

به جای امن بندازی “

 

بچرخ تا که غرب

                    با آخرین رمقت

                                     آشنا شود.

 

آن تنگس پیر ابتر است

” هو الابتر”

بار و بر نمی آرد

بیهوده مهره ی سرخ خویش را

                  آونگ کرده ای.

                          امید معجزتی نیست بدان.

                          ” ماهی از سر گنده گردد

نی ز دم”

تو با پاردمش چه کار می کنی

 

به یمگان دره تنها می توان به زندان بود.

در سوء و دهک

                  تنها اغتشاش رشد می کند.

تا شیره ی جان را با شکر سرخ درآمیزد.

                          

                            مامن خورشید دامن غرب است

سمفونی نهم

            در میدانهای عمومی

                                   پرواز می کند

 بهتوفن ترنم گوش های ناتوانش را                      

  در فنجان شعر شیلر

                         سرزیر کرده است

 

شاید

     شاید

          بر ذق ذق جانش

                            مرحمی نهد.

 

متسارت در گل خانه کرده است

با گل عشوه می کند

بند نافش را با گل بریده اند.

 

متزارت را نمی توان

                    در قبیله نواخت.

قبیله جز شتر نمی داند

شتر جز خوار مغیلان نمی داند.

 نی سحرآمیز را شتر:

” در خواب بیند پنبه دانه

گهی لپ لپ خورد ، گه دانه دانه”

غربالدار زمان

             بر دوازه مغرب ایستاده است.

 

هزار هلهله ی ها های برکشید.

طلایه دار شهر وین

بر قدوم مبارکت

به نظاره برآمدند

با چوبک رهبری در دست

یک

دو

سه

ارکستر حاضر است

همسرایان حاضر.

 

” تو چنان زیستی که مرگ

خواهر همزاد و شیری بود

 

تو چنان مردی که زندگی

 در تولدت

هزار هلهله ی هاهای برکشید”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اندوه

 

 

 

 

وقتی آسمان یک بند می بارد

معنیش این است

                    که بهشت

                               دلش تنگ است.

 

 

وقتی که جنگل

در آتش غروب

غرق شعله می شود

معنیش این است

                   که زمین

                            آه سرد می کشد.

 

وقتی که کوه با تمام بزرگیش

سر به جیب تفکر کشیده است

معنیش این است

                 که دیگر ماه

 در قله بلند پر برفش

 طلوع نخواهد کرد.

 

 

 

 

وقتی

     وقتی سیلاب اشک

 در درون کسی شره می کند

  معنیش این است

                      که کلاه این جهان

                     برسرش تنگ است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

              سئوال

 

 

 

 

 

چقدر طول می کشد

تا دانه میوه شود؟

 

چه زمان طول می کشد

تا صخره خاک شود؟

 

چه مدت طول می کشد

تا قطره دریا شود؟

 

باغ غنچه هایش را

 در ورق سبز پیچیده

                          و انتطار می کشد

خدای  را

          چقدر باید انتظار کشید

تا مادری برکارت دخترش هلهله کنند؟

تا کی باید در نوبت ایستاده شوم

تا حضور تو  آهن مرا آبدیده کند؟

       

 

 

 

 

 

 

 

                                غریبه

 

 

 

 

  نه سگ خانه بازت می شناسد    

 نه گربه ی محله.                                   

نه حتی درختی  که تو

            در باغچه خانه مان کاشته ای.

   

                         این چنین که تو بر شوره زا

                         نقره ی یاس ها را تیره می کنی

                       و قامت سرو را می شکنی.

                        چشم نرگس در چشمان تو چه دید                       

              که روسری سبزش را

                      تا ابروان پائین کشیده است؟

 

                      تا ترا باز آورم

           چه اندازه خواب باید

                    از چشمان خویش جارو کرد؟

 

                     تا قامت تو

    در چهار چوبه سبز شود

                        چقدرخاک کوچه را باید

                                    از چشم ترکنم.

 

 

 

 

 

 

 

 

                           چراغ راه

 

 

 

                                     

 

 

 

 

 

                                                شمعی در چهار راه

                                              افروخته ام

                     شمعی در پنجره

                                        روشن کردی

                    شمعی بر مزار خاطر نشان

                                                    نهاده ایم.

 

                  شمع آجین قامت تاریکی

                  آیا چراغ راه تازه

                                   خواهد شد؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                خودت

 

 

 

 

 

 

 

         به خودت بازآ

         به آن دل دریائی

        که جهان را به جنبش آورده

        چون که چشمت فرو بندی.

 

      به خودت بازآ

     به آن نگهبان همیشه بیداری

     که گه ترا از چشم و روزن سوزن

                              می دهد عبور

    و از در و دروازه هائی نه.     

 

    اگر که باز آئی

    یه چشم خود بینی

    بیابان

          شوره زاری

                         تکیده

                               تنهانیست.

 

 هر بوته رمزی از اسرار

هر بن بست بزرگ راهی

 

شاهی از ره ها ست

 

                            اگر که باز آئی

تو خودت به چشم خود بینی

تنهائی چنان که گفته اند

تنها نیست.

 

توئی

تنها توئی که انعکاس قدم هایت

سحر را ز خواب کرده است بیدار

و خاک تیره

آن چنان رنگی  که ندیده هرگز خواب.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ایستادن

 

 

 

 

 

چند دفعه می توانی

آرزوهایت را فراموش کنی

بی آنکه بخود خیانت نکرده باشی؟

 

چند دفعه می توانی بگوئی

این نیز بگذرد

بی آنکه چشم کودکانت را

با دست بسته باشی بروی آینده؟

 

چند دفعه می توانی

در خون خفه شوی

بی آنکه سراپایت

در انفجار لرزیده باشد؟

 

حالا زمان آن رسیده

که چشم در چشم خود بدوزی

که حساب حساب است

و کاکا برادر.

 

 

 

 

 

 

 

 

واقعیت

 

 

 

 

خورشید که طلوع می کند

از کسی نمی پرسد

خوب می داند که حضورش

 در خواب هم احساس می شود.

 

وقتی زیاد حرف می زنیم

یقین درایم

کسی گوش نمی کند

به آنچه می گوییم.

 

وقتی بجث و جدل می کنیم

یقین داریم

پای استدلال ما لنگ است.

 

تنها پاره سنگ واقعی

خیال را وزن می کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

پیمان

 

 

 

 

من قول داده ام

که به هیچ گلی دست نزنم.

نه به آن جهت

که از نیش شاپره می ترسم.

گل ها چراغ روشن باغ اند

و هر چیز به نور محتاج است.

 

من پیمان بسته ام

که هیچ وقت بر چمن قدم نزنم.

نه به آن جهت که سبزه میمیرد

حضور من تنها

زمرد عطر را

در گلوگاه سبزه می شکند.

 

من بخود گفته ام هرگز

شاخه ای از درختی جدا نکنم

چرا که درخت مادر

مرگ فرزند را بسر نخواهد برد.

 

تنها اگر که عقربی ماری

به چشم بد نگاه به کودکی هر جا

دندان خشم در چشمه ی زهرش

فرو خواهم کرد.

 

 

 

 

ما چه کردیم

 

 

 

 

 

چقدر سنگ انداخته ایم

چقدر کلوخ پرتاب کرده ایم

چقدر لجن پاشیدیم

در راهی که می بایست

شانه به شانه ی هم می رفتیم.

 

با این همه سنگ افتاده

با این همه کلوخ پرتابی

با این همه لای و لجن جاری

چه رفته است بر سر راهی که باید

شانه به شانه ی هم می رفتیم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ملاقات

 

 

 

 

 

 

اگر در خیابان به زنی برخوردی

که از تو تقاضای نخی سیگار می کند

پاکت سیگارت را به او بده

هر چند که حرمت سئوال را شکسته است.

 

اگر در خیابان به کودکی برخوردی

که از تو تقاضای گرده ی نان کرده است

سفره ات را برای او بگشا

هر چند حرمت آینده را شکسته است.

 

اگر در خیابان به پیر شکسته ای برخوردی

که آه سرد می کشد

در غمش سری فرود آور

گر چه زمان را شکسته است.

 

اگر در کوچه در برزن

                         خلاصه جائی

به کسی برخوردی

           که او خود تو می باشد

مراقب باش

چرا که جهان در غم کسی نمی باشد.

 

 

 

 

طرح

 

 

 

 

باریک

         بلندا

              تکیده

نیم خواب

           نیمه ای بیدار

موج می زند

سبزه ی جوان

بر بلندای دار

 

سرخ خواهش

یه باغ خرم قالی

فتاده  گوشه ی ایوان

 

پچپچه ی ماه  و چلچله ها

تنها نجوائی است که باد با درخت

                          می کند تکرار.

 

 

 

 

 

 

 

          

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *